Waarom Nick van der Kolk van Love + Radio geen verhalen wil vertellen

Wat kunnen we leren van deze superieure podcast?

Mijn oude band MAM zong het al: “Vertel geen verhaal!”

Nu zul je wel denken: een podcast is toch een verhalend medium? Eens, alleen wil ik in dit stuk een andere visie geven op wie dat verhaal moet vertellen. Met dank aan Nick van de Kolk, de man achter het geweldige Love + Radio.

De onderzoeker vertelt

Vaak is het de voice-over die het verhaal vertelt. Dit is meestal de maker van de podcast. Hij/zij/hen probeert iets op te lossen en gaat op zoek naar antwoorden.

Neem bijvoorbeeld de eerste serie van Serial waarin Sarah Koenig onderzoekt of Adnan Syed terecht vastzat voor de moord op zijn ex-vriendin Hae Min Lee. Hoewel je zou verwachten dat Adnan de hoofdpersoon in dit verhaal is, dat is niet het geval. De hoofdpersoon is Sarah. Zij neemt het woord richting de luisteraar. Zij doet het onderzoek, vertelt hoe ze het aanpakt, waar ze naartoe gaat, wat ze verwacht en ze zucht hardop wanneer het tegenzit. De intimiteit met de luisteraar zit daar.

In de lage landen hebben we dit concept klakkeloos van de Amerikaaantjes overgenomen. Het resulteert in podcasts waarin de hoofdpersoon en de podcastmaker vrijwel altijd één en dezelfde persoon zijn. Vaak is deze op pad gestuurd door een opdrachtgever (NPO en dergelijke) die de maker een dringende mededeling heeft meegeven: maak het vooral persoonlijk!

De maximale intimiteit van Nick van der Kolk

Nick van der Kolk van Love+Radio heeft het zo nooit willen doen. Vanaf de allereerste L+R With a Bullet (2005, 9 jaar voor Serial!) staat zijn aanpak haaks op de aanpak van zowat iedere podcaster.

Dit komt ook weer goed tot uitdrukking in de recente serie Blood Memory van L+R. Een serie van 10 delen die sinds deze week gratis te beluisteren is via elke podcast-app. De Patreon-leden (jee!) konden er al eerder van genieten. Je zou deze serie als true-crime kunnen beschouwen maar het bijzondere is dat Nick van der Kolk niet de hoofdpersoon is. Dat is namelijk Michael Lynne Thompson, een man die op een bijna hypnotische manier praat over zijn bizarre leven. Zoals zijn lidmaatschap van de gevangenisbende Aryan Brotherhood en hoe hij in de gevangenis voor een dubbele moord het hoofd koel wist te houden. Geheel onterecht zat hij volgens eigen zeggen vast.

Zijn verhaal staat bol van de gewelddadigheden maar Michael vertelt erover op een manier alsof er voor hem geen andere keuze was. Hij grossiert in filosofische volzinnen. En de man lijkt de rust zelve, terwijl zijn leven toch in het teken staat van diverse gewelddelicten. Hij vertelt dat hij geweld ziet als een vorm van intiem contact. Zo beschrijft hij een scene waarin hij op koelbloedige in de gevangenis een man, die met een mes op hem afkomt, overmeestert en zijn mes gebruikt om een cirkel rond diens hart te kerven.

In de podcast predikt hij zijn onschuld. 10 delen lang dansten bij mij de vraagtekens door mijn hoofd, is Michael een notoire leugenaar of zat hij terecht vast?

Michael is een typisch Love + Radio karakter. Zo’n figuur waarvan je aan de ene kant denkt dat ‘ie knettergek is, maar die tegelijkertijd een fascinerend gevoel bij je los weet te maken en je in verwarring brengt.

Wie neemt het woord?

Nick zet zijn elegante weirdo’s altijd voorin de mix, het dichtst bij de microfoon. Zij nemen het woord, niet als een monoloog, want Nick en andere interviewers stellen juist ook vragen (L+R is kritisch, er is wederhoor, er worden factcheckers ingehuurd), maar zonder de intieme relatie tussen de elegante weirdo en de luisteraar te verstoren. De interviewers richten zich nooit tot de luisteraar, alleen tot hun onderwerp. En daar ligt dus het grote verschil ten opzichte van de andere podcasts. In L+R is het onderwerp nooit de maker, nooit Nick van der Kolk, maar altijd het het onderwerp zelf.

Love + Radio heeft daarom ook geen voice-over. Nick stelt vragen maar je hoort hem vrijwel altijd zacht op de achtergrond om de relatie tussen het onderwerp en de luisteraar niet te verstoren. Nooit vertelt Nick het verhaal, dat laat hij volledig over aan het onderwerp.

Trucs

Er is wel een lastig probleem wanneer het onderwerp de verteller is: je kunt dan niet heel eenvoudig via een voice-over het verhaal duidelijk maken, het onderwerp moet dat doen. Recentelijk vertelde Nick hoe hij dat doet in een fantastisch interview met Samantha Hodder van de nieuwsbrief/podcast Bingeworthy.

Een belangrijk hulpmiddel hierbij voor Nick is dat hij heel veel interviews opneemt en snel in de gaten heeft of de uitspraken op zichzelf kunnen staan om het verhaal te vertellen. Op die manier weet hij wat hij in de vervolg interviews moet vragen.

… but what I generally aim for is two very long interviews, one of which is more structured where I have a very clear idea of like what are the beats that I need to hit? Another interview that’s much more unstructured where we can kind of go where the conversation takes us. And then a third one that typically is done after the editing process has begun. Where we can identify, okay, well, we need to get from A to C. Can you like tell a summary of B so we can get there a little bit quicker?

Zoals ik hierboven ook al opmerkte, Nick probeert er nooit een monoloog van te maken. Daar houdt hij niet van omdat dat wat hem betreft het verhaal te vrijblijvend zou maken.

I work with a lot of outside producers. If I’m working with someone for the first time, the number one note I give to people is put your questions back in. Generally, I don’t like my voice to be front and center. Occasionally I will do that if I have recorded phone tape. But in general, like that’s not my first choice. I want you to be sitting with whoever the subject is and you’re kinda hearing this interloper coming in and posing these questions.

Op die manier voelt de luisteraar zich intiem betrokken bij het onderwerp maar door de kritische ondervraging van de interviewers is het betoog niet vrijblijvend.

Waar bevinden wij ons?

Nick vindt het belangrijk om duidelijk te maken of hij bij de persoon in de ruimte zit of via de telefoon het gesprek voert. Hij gaat nooit faken dat het lijkt alsof hij erbij is, dat zou de intimiteit verstoren, vindt Nick. Dus als hij niet bij de persoon in de kamer is, dan klinkt hij altijd ‘op telefoon’.

The intent of Love + Radio is to figure out the internal landscape of another human being. And I just find that works better when the physical closeness that you have is with that person.

Nick is ervan overtuigd dat de intimiteit tussen het onderwerp en de luisteraar verstoort raakt als je tussen het onderwerp en de luisteraar in gaat staan. Dan wordt de voice-over een duider die denkt dat de luisteraar geholpen moet worden. Terwijl volgens Nick het onderwerp prima het verhaal aan de luisteraar kan vertellen. Nick heeft geen enkele ambitie om de conclusies te sturen voor de luisteraar, dat moet ‘ie zelf doen.

De montage als hoorbare constructie

Nick is een groot voorstander van het hoorbaar maken dat de podcast rust op een technische constructie die niet verdoezeld hoeft te worden. In het verleden, early L+R afleveringen, gebruikte hij een techniek die ik de Fade Up zou willen noemen. Aan het einde van een knip in de audio hoorde je de ruis niet uitfaden maar toenemen in geluidssterkte. Om de knip te benadrukken. Wat je in documentaires soms ook ziet, doordat het beeld even een paar frames ‘op zwart’ gaat wanneer er geknipt is in het interview.

Als Nick video zou maken zou regelmatig de microfoonhengel in beeld te zien zijn, dat idee. Methodes die je in de documentairewereld ook soms tegenkomt, waarbij de werkelijkheid niet mooier wordt gemaakt. Ik moet dan bijvoorbeeld aan de documentaires van Frans Bromet denken. Frans zal bijvoorbeeld nooit iets in het beeld verplaatsen voor een beter plaatsje.

In Blood Memory hoor je zodoende geen audio die mooi gemaakt is. De ruis dient als middel om de luisteraar duidelijk te maken dat een scene stopt of dat er geknipt is en dat het hier om een opname gaat.

In this case I certainly intentionally did not do a very good job of cleaning up a lot of the tape hiss. You know, obviously like most people who are listening are probably like driving around, walking around. They’re probably not even gonna notice that that level of subtlety anyway. But I think it comes in with that. I think it comes in with the music.

Het levert een rauwere en misschien ook eerlijkere vorm. L+R gaat daar best ver in. Zo hoor je in Blood Memory veel audio die echt heel scherp klinkt. Michael bijvoorbeeld en hij spreekt ook nog eens met enorm veel mondgeluiden. iZotope Mouth De-click wordt door vrijwel alle editors gebruikt om dat weg te moffelen. Doe ik ook en het is in deze serie zo sterk dat ik Nick erover gemaild heb. Ik kreeg geen antwoord terug maar kan het wel raden: Nick heeft geen enkele behoefte om Michael anders te laten klinken dan hij doet. Geen audio-photoshop voor hem, geen “we’ll fix it in the mix”.

Dat gezegd hebbende, luister en oordeel vooral zelf! Slinger ‘m aan: